Afgelopen week zag ik twee programma's op onze publieke zenders. En in mijn hoofd ontstond een parallel tussen de twee onderwerpen, die op het eerste zicht weinig met elkaar te doen hebben.
De ophef over de opvang van de grote stroom vluchtelingen en het programma Sophie in de Kreukels over het schoonheidsideaal van vrouwen.
Ik was op zijn zachts gezegd geschokt hoe vrouwen en vooral onze jeugd aankijkt tegen botox, plastische chirurgie, make-up. En vooral hoe ze beïnvloed worden door het verwachtingspatroon dat blijkbaar in de media geld. We worden niet alleen subliminaal beïnvloed in wat we mooi (moeten) vinden, maar de regisseurs, redacteuren en alle andere bonzen verlangen, zo bleek, keihard dat je voldoet aan het "ideaalbeeld" van de vrouw. De botoxklinieken ontvangen tegenwoordig kinderen van nauwelijks 18 jaar voor dikkere lippen of preventieve rimpelvorming. Ja, u leest het goed onze dochters van 18 wordt wijsgemaakt dat je op je 18e preventief rimpels kan voorkomen.
Nauwelijks bijgekomen van de verbazing, kwamen bange medelanders in het aansluitende opinieprogramma aan het woord over het gevaar van de vluchtelingen. Mijn maag draaide in een driedubbele dwarslaesie over de angstbeelden en vooroordelen die deze bange mensen uitten. Mijn dochter kan niet meer de straat op, anders wordt ze verkracht door een vluchteling. Ze pakken de woningen af van onze kinderen. Ze pikken onze banen in. Mensen die wekelijks van gymzaal naar gymzaal worden gebracht, slapen op een stretcher zonder enige privacy. Dat zijn blijkbaar allemaal barbaren, dieven en verkrachters.
Onze beeldvorming over deze mensen, de beeldvorming over hoe we er uit horen te zien, dat hebben we blijkbaar niet meer in de hand. De publieke opinie wordt bepaald door onze omgeving. Wie daar genuanceerd over doet heeft geen publiek. Beelden en oneliners vormen de basis voor angst. Angst over hoe we worden gezien door anderen, angst om kwetsbaar te zijn, angst om iets onbekends te eten of drinken, angst voor ziektes, andere buren, onbekende gewoontes. We zijn bang voor onszelf en geven anderen daarvan de schuld.
Pijnlijk maar waar; Aldolf Hitler paste het trucje al in de jaren dertig toe. Hollywood, Berlusconi, Putin en de Kimmen van Noord Korea ook. De mediamachine is de meest effectieve manier om mensen bang te maken en te beïnvloeden. Maar dat het ook in de brede, mainstream, media zo structureel geworteld is om te voldoen aan de "algemene aanvaarde beeldvorming", dat baart mij veel zorgen.
Reflectie is tegenwoordig alleen nog een selfie. Een eerlijke kijk in de eigen ziel, een confronterende preek van de dominee of pastoor, we zoeken het niet meer op. We denken dat we het beeld zelf goed kunnen vormen met alle media die we tot onze beschikking hebben. Ik ga er met gestrekt been tegen in. Ik heb geen begrip voor de stupiditeit waarmee we elkaar het leven zuur maken. Elke dag warmte kunnen geven aan anderen, rekenschap en rentmeesterschap in je eigen omgeving, dat is de enige remedie om de waan van de dag te weerstaan.
